Het mysterie Fanny.
Hier onder volgt een ruim citaat
uit het boek "Jeu de boules, geschiedenis, spelregels en tactieken"
van Henk Reesink uitgegeven
door Gaade ISBN 90 6017 683 9
Het mysterie Fanny.
"Iedereen die in Frankrijk
de pétanque-ballen wat serieuzer ter hand neemt en misschien aan één of meer
concoursen meedoet, zal vroeg of laat geconfronteerd worden met een situatie
waarbij de Fransen op z'n minst breed glimlachend reageren. Hilariteit alom!
Iemand verliest met 0-13. De meeste voldoening proeft men wanneer dit het geval
is bij een geoefende en in hoog aanzien staande speler: 'Il a fait Fanny'
wordt er geroepen. In volslagen onschuld vraag je voorzichtig, wat deze
uitdrukking dan wel inhoudt. Alle pretoogjes om je heen verraden dat de
voorzichtigheid waarmee je de vraag stelt volkomen op z'n plaats is en je de
Fransen weer eens de mogelijkheid geeft een smeuïg verhaal ter spraken te
brengen. Wanneer het spel gespeeld wordt bij een plaatselijk café of een al wat
oudere boulesclub, zal ergens een bel klinken. In eerste instantie denk je dan
dat de verliezer wel een rondje zal moeten geven. Maar wie schets je verbazing
wanneer één van de spelers naar een schilderij of plaquette waarop een wulpse
dame is afgebeeld die twee gave bolle billen toont. De plaquette wordt de
verliezer voorgehouden en deze zal zich dan verplicht zien, omringd door de
overwinnaars, een kus te geven op beide fraaie rondingen. Meestal wordt daarna
inderdaad een glaasje gedronken, omdat de gehele ambiance daar nu eenmaal om
vraagt en er wordt heel wat afgelachen.
Wanneer het een goede speler
betreft die het ongeluk heeft Fanny tegen te komen, dan halen de wat mindere
spelers weer eens opgelucht adem. Hun zelfvertrouwen is weer wat opgekrikt. Al
ben je nog zo goed, de bal blijft rond.
Een prachtige psychologische
oplossing om het spel voor iedereen aangenaam te houden. Een schitterende
folklorische traditie. En een wonderlijk verhaal wat nog steeds voortleeft.
Waar komt Fanny vandaan?
Van
Jean Gourmond weten we dat tegen het eind van de 19de eeuw Fanny Dubriand bij
één van de eerste verenigingen (te weten Jouve) in de wijk Croix Rousse in
Lyon de gewoonte had haar achterste te laten zien, om zo de spelers, die met
0-13 hadden verloren te vernederen, Waren de verliezers gedwongen haar billen te
kussen? We weten het niet. In ieder geval gebruikt men sindsdien de uitdrukking
Émbrasser Fanny' (Fanny kussen of omhelzen).
Volgens
Giacomoni was Fanny aan de vooravond van de Eerste Wereldoorlog serveerster in
een café in Grand Lemps in het noorden van Frankrijk. Zij liet zich omhelzen
door verliezers die geen enkel punt tijdens een spel behaalden. Deze omhelzing
was een troost, een schadevergoeding. Tot op een dag de burgemeester van de
regio ook bij haar kwam om te worden getroost. Had Fanny iets tegen hem? Het is
in ieder geval zo dat ze boven op een stoel klom, haar rokken omhoog deed en wat
hield ze hem voor? Haar andere wangen, waarop meneer de burgemeester trouwens
zonder blikken of blozen twee dikke klapzoenen gaf.
Dat was het begin van een lange traditie. Sindsdien, omdat de spelers niet
altijd een lieve Fanny bij de hand, of liever gezegd aan de lippen hebben,
bezitten veel verenigingen een namaak-Fanny die ze op een ereplaatsje hebben
staan en waar de winnaars hun slachtoffers mee naar toe nemen en verplichten met
een kniebuiging een kus te geven op de billen van Fanny.
Het kussen van Fanny dat in het begin een schadeloosstelling was werd aldus een
straf, een vernedering".